Giải mộng nhân sinh

01

Trong khoang máy bay vang lên giọng phát thanh viên ngòn ngọt dính dớp, tôi chật vật tỉnh giấc sau cơn mê mộng — Bích Thành tới rồi! Ngáp một cái, nhìn ra ngoài cửa sổ máy bay, bầu trời đêm lấp lánh ngàn sao, nối liền với ánh đèn rực rỡ của thành phố bên dưới, đem lại cho người ta một nỗi nhói lòng xa xăm, mờ mịt và sâu sắc vượt cả không gian lẫn thời gian. Chạy trốn, chạy trốn, hai chữ ấy cứ bất giác chập chờn hiện lên trong tâm trí tôi.

Rốt cuộc tôi cũng đã rời khỏi Đan Thành, rời khỏi cái thành phố mang lại cho tôi vô vàn hoan lạc nhưng lại chất chứa nhiều muộn phiền hơn thế. May thay, Phòng khám Tâm lý Ánh Dương ở Bích Thành đã gửi lời mời đúng lúc, tôi liền danh chính ngôn thuận mượn cớ phát triển sự nghiệp để "chạy trốn". Tôi thở dài một hơi, tháo dây an toàn, gom lấy toàn bộ hành lý, và còn phải nhớ (có lẽ trong tiềm thức tôi muốn quên đi) dắt theo một người — Hiểu Vân, mười ba tuổi.

Rốt cuộc tôi vẫn quyết định đưa cô bé rời khỏi cái xóm làng hẻo lánh nghèo nàn ấy, và rất thiếu trách nhiệm khi chẳng hề làm bất kỳ thủ tục nhận nuôi chính thức nào. Tôi bảo nó gọi tôi là "chị", dẫu rằng tôi hơn nó đến 20 tuổi; nếu kết hôn sớm lại "bác sĩ bảo cưới" thì tôi cũng đủ tuổi làm mẹ nó rồi. Nhưng tôi vẫn chưa chịu nhận già đến mức để một thiếu nữ đang tuổi dậy thì gọi mình bằng mẹ — bản thân tôi vẫn còn đang ở độ tuổi dậy thì — về mặt tâm lý.

Tôi xách hành lý đi một mình phía trước — tôi biết tỏng Hiểu Vân sẽ ngoan ngoãn theo sau. Không còn nghi ngờ gì nữa, cả chỉ số IQ lẫn EQ của con bé đều vượt trội so với bạn bè đồng trang lứa — đó là gia tài mà nỗi khổ nạn đã ban tặng cho nó!

Nơi cửa ra, tôi nhìn thấy tấm bảng viết tên mình. Người giơ bảng là một phụ nữ trẻ với nụ cười niềm nở rạng rỡ, đôi mắt mộc mạc ánh lên lấp lánh. Tôi lập tức treo lên mặt nụ cười thương hiệu đã chuẩn bị sẵn từ sớm, thuần thục bước tới bắt tay cô ấy, hệt như một diễn viên đã tập dượt biết bao lần.

"Bác sĩ Tô, không ngờ chị lại trẻ thế này!" Cô ấy nhiệt tình buông một câu xã giao chẳng chút mới mẻ. Tôi mỉm cười dè dặt rồi giới thiệu Hiểu Vân với cô ấy. Con bé lại chẳng hề e thẹn, dùng chất giọng phổ thông còn mang nặng âm hưởng địa phương cất lời chào hỏi. Nụ cười của con bé sao tôi thấy quen quen? Ồ, chính là nụ cười thương hiệu của tôi — nó đang bắt chước tôi! Trong tôi dấy lên một cảm giác kỳ quặc như thể mình vừa bị đạo nhái.

Người phụ nữ đến đón tôi tên là Bách Hợp, 30 tuổi, cũng là bác sĩ tâm lý. Cô ấy khiêm nhường bày tỏ sau này mong được "học hỏi nhiều từ tôi". Tôi ngạc nhiên nhận ra sự khiêm tốn của cô ấy vậy mà lại là chân thành. Thể hiện sự khiêm nhường trước một người cùng giới trạc tuổi mình, ngoài thói đạo đức giả ra, thì hoặc là đã tu luyện tới cảnh giới cực cao, hoặc là thực sự ngây thơ ngu ngơ. Không sao cả, sau này ắt có dịp so chiêu. Lúc này tôi chẳng còn tâm trí đâu mà phân tích cô ta. Đặt chân tới nơi đất khách quê người, lòng dạ khó tránh khỏi đôi phần bồn chồn, thẫn thờ.

Bích Thành về đêm thật đẹp, mang theo nét phồn hoa lẫn trụy lạc của chốn đèn đỏ rượu xanh, hệt như thứ tình dục khoác lên mình chiếc áo tình yêu: chỉ toàn say mê cùng hoan lạc, vắng bóng vẻ tĩnh lặng lẫn nét u sầu. Không chút hoài nghi, một thành phố thiếu vắng sự tĩnh lặng và nỗi u sầu chắc chắn sẽ nảy sinh càng nhiều hỗn loạn về mặt tâm lý — tôi đến đúng nơi rồi, ở đây chẳng lo thiếu đất sống cho bác sĩ tâm lý.

Bách Hợp chở thẳng chúng tôi đến căn hộ mà phòng khám đã thuê sẵn cho tôi: hai phòng ngủ, một phòng khách, nằm ở tầng 21. Từ phòng ngủ có thể ngắm nhìn những vì sao rải rác giữa vòm trời đen thẫm, đây đúng là thứ tôi thích. Đêm khuya đứng một mình bên bậu cửa sổ, đôi khi sẽ có cảm giác như chạm tới tận trời cao. Nhưng rốt cuộc tôi vẫn nhường nó cho Hiểu Vân, chọn ở chung với hai chiếc giá sách lớn trong gian phòng đọc nép một bên góc nhà, để tiện bề chung chăn chung gối với Jung, Tô Đông Pha, Nietzsche và Murakami Haruki.

Bách Hợp bảo rằng phòng khám chỉ cách nơi ở một ngã tư, tôi vô cùng hài lòng với sự sắp xếp này. Với một kẻ làm việc cả bảy ngày trong tuần, mỗi ngày 15 tiếng như tôi, chỗ ở chỉ đơn thuần là nơi để ngả lưng mà thôi. Tôi lịch sự cảm ơn Bách Hợp rồi để cô ấy ra về. Đến lúc này tôi mới thực sự buông lỏng bản thân. Đứng trước mặt Hiểu Vân thì chẳng cần phải diễn kịch; chỉ khi tôi thả lỏng trước thì con bé mới có thể thả lỏng theo. Tôi rũ bỏ vẻ mặt niềm nở, châm một điếu thuốc. Hiểu Vân lúi húi thu dọn hành lý, bóng dáng nhỏ thó xoay như chong chóng không ngơi tay. Lòng tôi bỗng chốc dấy lên cảm giác phiền muộn ngột ngạt, bèn bước ra ngoài dạo một lát.

Tôi mặt không cảm xúc lướt qua những bộ váy áo xẻ ngực sâu cùng làn hương nước hoa nồng nặc của đám đàn bà, những ánh mắt giả vờ nhìn thẳng nhưng thực chất đang liếc xéo lấm lét của cánh đàn ông, những ánh đèn neon nhấp nháy, những đống rác bốc mùi hôi thối vứt đống nơi góc phố... chợt nhận ra tấm biển của Phòng khám Ánh Dương đã sừng sững ngay phía trước. Nó chiếm trọn tầng trệt và tầng hai của một tòa nhà văn phòng màu trắng. Đứng trước mặt nó, cảm giác ngột ngạt toát ra từ màu trắng bệch ập thẳng vào mặt, khiến tôi không thể nào bước lại gần hơn. Nó quá quy củ, quá uy nghiêm; nếu là một thân chủ, tôi thà tìm đến một vị tu hành sống trong túp lều tranh chứ quyết không bước chân vào nơi này.

Tôi châm điếu thuốc hiệu Esse yêu thích, lặng lẽ đứng đó một hồi. Một thanh niên với bờ môi mỏng đỏ thắm phóng về phía tôi một ánh nhìn chào đón với nhiệt độ cỡ 40°C, tôi gần như không cần nghĩ ngợi đã phóng trả từ đáy mắt một tảng băng hình phi đao âm 40°C, dễ dàng bóp chết ánh nhìn kia.

Khi quay người rảo bước trở về, một luồng dục vọng nóng bỏng bỗng trỗi dậy trong cơ thể... Tôi lặng lẽ mỉm cười: "Tốt lắm, tuyệt vời lắm, mình vẫn còn là một con người, một con người bằng xương bằng thịt."

Về đến nhà, Hiểu Vân đã ngủ rồi. Căn phòng được dọn dẹp gọn gàng ngăn nắp, con bé thậm chí còn trải sẵn giường cho tôi, điều đó khiến tôi dấy lên chút cảm giác gần như là áy náy. Sao tôi lại có thể ngấm ngầm xem con bé như một gánh nặng cơ chứ? Nó đang cố hết sức để làm điều gì đó cho tôi mà. Thật ra, mối bận tâm lớn nhất của tôi khi dắt nó theo không phải là chuyện phải nhường phòng lớn, hay phải nuôi nó ăn học này nọ; điều đầu tiên tôi nghĩ đến là hễ sống chung với nó thì tôi chẳng thể nào hẹn hò tại nhà được nữa. Nỗi bận tâm này có phần nực cười, bởi suốt hai năm ròng rã qua, tôi chưa từng có lấy một lần hẹn hò đúng nghĩa như tôi toan tính, nhưng điều đó chẳng hề ngăn cản tôi luôn ở trong tư thế sẵn sàng — con người ta ai chẳng có quyền ảo tưởng!

Tôi thở dài, bước vào phòng con bé. Nó ngủ cuộn tròn như một con tôm, lưng hơi còng lại. Kỳ thực, cha nuôi lúc sinh thời rất mực cưng chiều nó, nó chưa từng phải động tay vào việc nặng nhọc gì — bàn tay chẳng hề có vết chai sần, thế nhưng lưng nó vẫn còng — mỗi ngày phải gánh trên vai nỗi tự ti sâu hoắm còn đè nặng tâm trí hơn bất kỳ công việc nặng nhọc nào. Hiểu Vân là con ngoài giá thú, vừa lọt lòng đã bị vứt bỏ. Người cha nuôi nhận dưỡng con bé là một gã độc thân già, mới qua đời cách đây không lâu. Tôi có thể hình dung ra ở cái huyện thành tăm tối mông muội ấy, họ đã phải hứng chịu biết bao nhiêu lời gièm pha đàm tiếu.

Con bé mệt lả thật rồi, miệng hơi hé, mày khẽ nhíu, hàng mi rậm rạp run rẩy nhè nhẹ. Trong bóng tối bên mép giường, tôi lặng lẽ thở theo từng nhịp thở của nó, bất chợt nảy sinh một thôi thúc muốn cúi xuống hôn nó. Nhưng tôi đã kìm lại. Tôi đã tự dặn lòng từ sớm: nhất định phải giữ khoảng cách với con bé về mặt tình cảm! Tôi nghiến chặt răng chống cự lại ý nghĩ muốn ôm lấy nó, luồng khí tức ấy bị bức ép giội ngược lại lồng ngực tạo thành một mảng xót xa cay đắng ngập tràn. Tôi lui ra khỏi phòng, gục xuống bàn trong thư phòng, những giọt nước mắt không rõ nguyên cớ đã thấm đẫm hoàn toàn cổ tay chiếc áo len chui đầu màu hồng đào của tôi.

02

Sáng sớm hôm sau, tôi đến phòng khám trình diện. Cô thư ký dẫn tôi vào văn phòng của Viện trưởng Triệu. Bà tên là Triệu Huệ, một chuyên gia tâm lý trẻ em rất đáng kính, chừng 50 tuổi, tướng mạo hiền từ, đối đãi thân thiện. Tôi quen biết bà trong một hội nghị chuyên ngành, và chính bà là người đã ngỏ lời mời tôi về đây.

Đã ba tháng kể từ lần gặp trước, gặp lại lần này tôi vẫn không kìm được lòng ngưỡng mộ bà. Bà mặc chiếc áo len màu cà phê kết hợp với chân váy màu be, tóc búi gọn gàng, vô cùng thanh lịch đứng sau bàn làm việc đưa tay về phía tôi: "Chào mừng cô, Tô Lê! Bên chúng tôi bệnh nhân đông đến nỗi tiếp không xuể, đang mong cô đến từng ngày đây!" Bàn tay bà thật ấm áp. Đứng trước mặt bà, tôi thoáng cảm thấy đôi chút ngượng ngùng. Một người phụ nữ hoàn mỹ thường khiến tôi tự thấy hổ thẹn, tự ti. Bà nhiệt tình khoác vai tôi, dẫn tôi sang phòng làm việc của các bác sĩ.

Văn phòng lấy tông màu trắng làm chủ đạo, bốn chiếc bàn làm việc chia thành hai dãy. Tôi khẽ nhíu mày — bản tính tôi vốn cô độc khép kín, không quen chia sẻ không gian cùng người khác trong thời gian dài. Nhưng tôi nhanh chóng nghĩ ra rằng những lúc không có thân chủ, mình có thể trốn vào phòng trị liệu đọc sách, ý nghĩ ấy khiến tôi thở phào nhẹ nhõm.

Trong phòng chỉ có hai người. Bách Hợp thấy tôi tới liền vội vã cung kính đứng dậy. Một nam chuyên viên trị liệu khác thấy tôi bước vào thì từ từ hạ cuốn sách trên tay xuống, nhìn tôi bằng ánh mắt dò xét, đánh giá. Tôi và Bách Hợp đã gặp nhau từ trước nên chỉ khẽ gật đầu chào. Viện trưởng Triệu giới thiệu người đàn ông đó với tôi: "Hồ Lâm, chuyên về liệu pháp nhận thức." Anh ta bắt tay tôi, bàn tay mềm oặt không chút lực. Tôi để ý thấy cổ tay áo của anh ta hơi bẩn, thậm chí chiếc cúc đầu tiên trên áo ghi-lê vest cũng đã rụng mất, để lộ một mẩu chỉ trắng. Sau cái bắt tay chiếu lệ, anh ta như không thể đợi thêm mà ngồi thụp xuống, tay phải theo phản xạ lại cầm cuốn sách lên, chỉ là ngại không tiện cắm cúi đọc ngay. Tôi liếc nhìn tên sách, đó là cuốn Tuyển tập Rollo May mà tôi cũng có một bộ.

Viện trưởng Triệu dẫn tôi đến bàn làm việc của mình, trên bàn đập ngay vào mắt là một cuốn Kinh Thánh bìa da đen mạ chữ vàng. Bách Hợp đứng bên cạnh cười xòa bồi thêm: "Bác sĩ Tô, đây là quà em tặng chị, mong là chị thích." Triệu Huệ cười dịu dàng: "Bách Hợp là người theo đạo Cơ Đốc, cô ấy tặng cho mỗi người trong phòng khám một cuốn Kinh Thánh đấy. Tuy xuất thân học chuyên ngành phân tâm học, nhưng hiện giờ cô ấy đang thử nghiệm đưa một số yếu tố tâm lý học tôn giáo vào trị liệu." Tôi lập tức hiểu ra ngay, hóa ra sự khiêm nhường của cô ta bắt nguồn từ căn nguyên này, thảo nào dễ hiểu đến vậy. Lúc này, cô ấy đang tất bật tìm cốc pha trà cho tôi: phải rồi, Chúa Jesus rửa chân cho người mắc bệnh phong, còn Bách Hợp thì pha trà cho Tô Lê. Khiêm nhường đâu chỉ không đại diện cho sự hèn mọn, mà trái lại còn đại diện cho thứ hoàn toàn đối nghịch với hèn mọn — ví như một cảm giác ưu việt ở tầng bậc cao cấp hơn, đại loại là: "Tôi đã ưu việt đến mức chẳng cần phải mưu cầu sự ưu việt nữa." Trước đây dù tôi cũng từng tiếp xúc với một số tín đồ, nhưng một chuyên gia trị liệu tâm lý có đức tin thì đây là lần đầu chạm trán — kết hợp phân tâm học với tôn giáo, nghe chẳng khác nào làm mối cho chuột với mèo.

Viện trưởng Triệu thoáng vẻ áy náy nói với tôi rằng bác sĩ Phương Chính — người mà "tôi hằng ngưỡng mộ" — đang tiến hành trị liệu trong phòng, phải nửa tiếng nữa mới xong. "Biết làm sao được, bệnh nhân tìm đến cậu ấy đông quá, xếp hàng từ chín giờ sáng rồi." Phương Chính là nhà trị liệu tâm lý kiêm nhà tâm lý học nổi tiếng khắp cả nước. Tôi không quen anh ấy ngoài đời, nhưng từng đọc qua vài bài luận văn của anh và vô cùng tán thưởng. Đây cũng chính là lý do tôi vui vẻ nhận lời đến Phòng khám Tâm lý Ánh Dương; làm việc cùng những cao thủ như Triệu Huệ và Phương Chính, sự tiến bộ đương nhiên sẽ nhanh hơn.

Giới thiệu xong xuôi, Viện trưởng Triệu quay về văn phòng bận rộn với công việc của bà. Các nhà tâm lý học toàn là những kẻ làm việc quá tải cả thôi! Hồ Lâm cuối cùng cũng hạ cuốn sách xuống, bắt đầu chào hỏi xã giao với tôi:

"Từ Đan Thành tới à? Các bác sĩ bên chỗ cô làm tư vấn tâm lý hay trị liệu tâm lý?"

"Có người làm tư vấn tâm lý, có người làm trị liệu tâm lý."

"Còn cô?"

"Phần lớn thời gian tôi làm trị liệu tâm lý, thỉnh thoảng cũng làm tư vấn."

"Tôi muốn thỉnh giáo một chút, cô nghĩ sự khác biệt giữa tư vấn và trị liệu là gì?"

Thỉnh giáo nỗi gì, rõ rành rành là đang khảo hạch tôi thì có.

"Xét về mặt thời gian, tư vấn là ngắn hạn, chú trọng vào việc giải quyết triệu chứng; trị liệu là dài hạn, chú trọng vào việc giải quyết những vấn đề cốt lõi trong nhân cách, và việc thuyên giảm triệu chứng chưa thể xem là dấu mốc trị liệu thành công. Xét về mặt hiệu quả, kết quả của tư vấn là ngắn hạn, còn kết quả của trị liệu sẽ tác động đến cả cuộc đời thân chủ. Xét về mặt kỹ thuật, đương nhiên khác biệt còn lớn hơn nữa, nhưng có thể phân biệt đơn giản là: chuyên viên tư vấn nói nhiều hơn, còn nhà trị liệu nói ít hơn."

"Ừm," Hồ Lâm khẽ gật đầu, có vẻ đôi phần vừa ý, "Cô chủ yếu dùng phương pháp của trường phái nào?"

Tôi thản nhiên đáp: "Cái gì cũng dùng, tùy theo nhu cầu của thân chủ. Tôi cho rằng mô thức trị liệu nên được đo ni đóng giày theo đặc điểm của từng thân chủ; trị liệu tâm lý không giống như kê đơn thuốc tây, không thể trông mong một viên Aspirin chữa lành mọi chứng đau đầu."

"Thế thì là liệu pháp tích hợp rồi."

"Nếu anh thích gọi theo cách đó thì tôi cũng không phản đối."

Màn so chiêu kết thúc, Hồ Lâm tiếp tục vắt chân chữ ngũ, cắm cúi đọc cuốn Rollo May của anh ta. Còn tôi rảo bước ra bên cửa sổ, vừa phì phèo điếu thuốc Esse, vừa để mặc cho dòng suy nghĩ trôi dạt. Vừa nãy trên đường vào văn phòng tôi đã liếc qua phòng trị liệu, bài trí rất bài bản chuẩn mực, nhìn là biết tốn không ít tâm sức lẫn tiền của. Phòng khám này có một số doanh nhân tài trợ nên kinh phí không thành vấn đề. Hồ Lâm là kẻ có chút năng lực; phàm những ai ăn mặc xuề xòa mà vẫn đĩnh đạc tự tin thì mười mươi trong bụng đều có thực tài. Bách Hợp là người dễ sống cùng — người Cơ Đốc giáo tự khắc có Chúa của cô ta dõi theo giám sát, điều đó còn hiện diện khắp nơi hơn bất kỳ quy chế quản lý nào. Ồ, phải rồi, Hiểu Vân, suýt chút nữa thì tôi quên khuấy mất!

Tôi vội dập tàn thuốc, rảo bước vội vã quay lại văn phòng của Triệu Huệ. Thậm chí chẳng buồn gõ cửa, tôi xông thẳng vào!

Triệu Huệ không có ở đó. Một người đàn ông bất thình lình chui từ dưới gầm bàn máy tính của bà ra, làm tôi giật bắn mình!

Anh ta thì lại tỉnh bơ, cười hì hì nhìn tôi, đôi mắt sáng quắc như sao, mặt mũi lấm lem bẩn thỉu, tay vẫn còn cầm nửa đoạn dây điện. Anh ta quẹt quẹt tay vào vạt áo rồi chìa ra trước mặt tôi: "Tôi tên Lạc Kỳ, mọi người hay gọi là A Lạc, làm bảo trì máy tính ở đây, website cũng do tôi phụ trách." Tôi cũng mỉm cười, dáng vẻ anh ta trông khá dễ thương: "Tôi là Tô Lê." "Tôi nghe nói cô sắp tới từ sớm rồi, từ Đan Thành đúng không, chỗ đó tôi từng đi qua rồi."

Anh ta hỏi tôi: "Viện trưởng Triệu ra ngoài rồi, cô có việc gì thế?"

Tôi lúc này đúng là có bệnh vái tứ phương: "Chuyện tôi nhờ Viện trưởng Triệu liên hệ trường học giúp em gái tôi thế nào rồi?"

Anh ta cười xòa: "Đừng vội, đừng vội, tôi là người phụ trách việc đó mà. Liên hệ xong xuôi cả rồi, ngày mai là có thể đi học được. Nếu cô không có thời gian đưa con bé đi, tôi đưa giúp cho."

Tôi thở phào nhẹ nhõm. Chúng ta thường có trải nghiệm thế này: ở những người có thân phận, địa vị khiêm nhường, ta lại càng dễ dàng bắt gặp sự nhiệt tình, xởi lởi. Tôi nghĩ lúc này nụ cười trên mặt mình hẳn đã bắt đầu trở nên dễ thương hơn đôi chút rồi.

Ngoài cửa bỗng có một người xộc vào: "Viện trưởng Triệu đâu rồi?"

Quay đầu nhìn lại: Ái chà, một người đàn ông rất điển trai!