Tại sao sáng tạo cần cô đơn?

Lời dẫn: Ở Hà Nội, chỗ duy nhất tôi tìm thấy sự tĩnh lặng thật sự là trong nhà vệ sinh. Sự CÔ ĐỘC đang bị tuyệt chủng. “Nếu không có sự cô độc lớn lao, không một tác phẩm tử tế nào có thể sinh ra”, Picasso đã nói. Steve Wozniak, đồng sáng lập hãng Apple, viết trong cuốn hồi kí của mình như sau: “Phần lớn những nhà phát minh và các kỹ sư tôi đã gặp đều có có điểm chung như tôi … họ sống trong cái đầu của họ... Tôi sẽ cho các bạn một lời khuyên mà hẳn các bạn sẽ thấy lạ lùng lắm. Lời khuyên là: Hãy làm việc một mình"


Nghiên cứu chỉ ra rằng con người có khả năng sáng tạo tốt hơn khi họ được ở một mình, tận hưởng sự riêng tư và tự do khỏi những sao nhãng. Và những người có khả năng sáng tạo phi thường nhất, trong nhiều ngành nghề khác nhau, phần lớn lại là những người hướng nội (introvert) - dựa theo một nghiên cứu của hai nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi và Gregory Feist.


Nhưng thời nay, có vẻ như việc để một cá nhân có không gian riêng tư, trầm lặng suy nghĩ và làm việc một mình là một sự xa xỉ mà xã hội không thể kham nổi được nữa, ngoại trừ căn phòng vệ sinh, pháo đài cố thủ cuối cùng mà tôi có thể dành được để đọc sách.


Xung quanh câu chuyện này là một niềm tin sắt đá cho rằng 10 cái đầu thì luôn hơn 1 cái đầu, hay cụm từ cửa miệng, hãy “brainstorm” để ra ý tưởng nào. Nhưng làm việc nhóm có thật sự tốt nhất cho sự sáng tạo không? Trong các câu chuyện tôn giáo, Moses, Jesus, Đức Phật phải tìm đến những nơi hẻo lánh để có tìm kiếm sự giác ngộ, hay ngồi “brainstorm” với các phật tử, con chiên của mình.


Trong Biên niên ký chim vặn dây cót của Haruki Murakami, khi nhân vật Toru Okada cần tìm giải pháp để trấn tĩnh bản thân, anh đã chọn chui vào chiếc giếng cạn bỏ hoang của nhà hàng xóm. Ở trong bầu khí quyến của sự cô độc, Okada mới có thể tập trung vào lý giải cuộc đời. “Tôi ngồi thụp xuống lòng giếng và cứ mặc nhiên để cho ý thức chuồi dần ra ngoài nhục thể của mình”. Cần tìm bí quyết sáng tạo ư? Bước đầu tiên, hãy tìm cái giếng của bạn và học cách làm việc nỗi cô đơn trước đi.


Minh Đào.


 

Sự cô độc đã trở nên lỗi mốt. Các công ty, các trường học và nền văn hoá của chúng ta đang là nô lệ của kiểu tư duy tập thể kiểu mới quan niệm rằng thành tựu và sáng tạo được tạo ra từ các tập thể. Phần lớn chúng ta, do