Lược Sử Tình Yêu

Điều kì lạ của tình yêu nằm ở chỗ cho dù chúng ta có nếm trải nó một cách rất riêng tư và đầy bản năng, tình yêu đã có một lịch sử lâu đời. Hay nói cách khác, con người khắp thế giới không phải lúc nào cũng yêu như thời hiện đại.


Mục đích của việc kể lại một vài giây phút trọng đại trong lịch sử tình yêu là để nhắc nhở chúng ta rằng có nhiều cách để dàn xếp các mối quan hệ, tùy thuộc vào niềm tin của xã hội thời nào. Tình yêu là một sáng tạo văn hóa và chúng ta vẫn chưa đạt tới phiên bản cuối cùng của sản phẩm đó. Trên thực tế, chúng ta có lẽ mới còn đang ở giai đoạn đầu của tình sử. Chúng ta vẫn đang học xem mình cần gì và làm sao để thành công hơn trong tình yêu.


Mari, Syria, 1775 TCN



Vua Zimri-Lim của thành phố cổ Mari, nằm dọc bở sông Euphrates, đã cưới Shibtu, công chúa của vương quốc láng giềng Yamhad.


Cuộc hôn phối này, tất nhiên không phải do kết quả của tình yêu, mà giống như nhiều cuộc hôn nhân khác giữa những người quyền lực thời cổ đại, hoàn toàn mang tính giao dịch. Mari chiếm một vị trí trọng đại trong các tuyến đường giao thương giữa Syria và vùng Lưỡng Hà, vì vậy thành hôn với công chúa Shibtu sẽ giúp vua Zimri-Lim tiếp tục mở rộng gia tài và quyền lực của ông.


Quan điểm của vua Zimri-Lim về kết hôn được truyền lại cho các con của mình. Ông gả 8 người con gái của mình cho những người cai trị các thành phố xung quanh, ép mỗi con rể mới của mình kí một thỏa ước trung thành với ông.


Người dân Mari trên thực tế cho rằng ý nghĩa của hôn nhân không phải là chuyện trai gái yêu nhau tới mức nào, mà liệu nó có mang lại lợi ích về mặt giao thương, quan hệ và chiến tranh hay không.


Với chúng ta thì điều nay nghe có vẻ kì cục vì ngày nay mọi người hầu như không còn xem xét - ít nhất là công khai - bất cứ toan tính thực dụng nào khi cưới xin. Cảm giác dành cho nhau là kim chỉ nam dẫn lối duy nhất. Tuy vậy, trong suốt hàng nghìn năm, cho tới một vài phút gần đây trên chiếc đồng hồ lịch sử, tình yêu hoàn toàn là chuyện về đất cát, quyền lực và đồng tiền. Khái niệm bạn nên yêu vợ của mình là chuyện vô cùng nực cười. Điều này đã tạo ra một chấn thương tâm lý tập thế mà ngày chúng ta vẫn còn trốn chạy.


Blaye, Pháp, 1146


Jaufré Rudel, hoàng tử xứ Blaye, căng buồm đi Tripoli, ngày nay là phía bắc Lebanon. Chàng ra đi để gặp nữ bá tước của Tripoli, người mà chàng đã đem lòng yêu mến. Rudel là một trong những người hát rong (Troubadours), những nhà thơ hoàng gia điêu luyện, được biết đến đầu tiên. Họ trở nên nổi tiếng ở miền nam nước Pháp từ thế kỉ 12 và chỉ làm thơ về 1 chủ đề duy nhất: Tình yêu. Rudel đã viết vô số bài thơ ca ngợi nữ bá tước và muốn viết nhiều hơn khi được trực tiếp gặp nàng.


Nhưng khái niệm về tình yêu của Rudel thời đó vô cùng lạ lẫm: nó là tình yêu hoàn toàn tách rời khởi những toan tính thực dụng, không suy xét đến con cái, tiền bạc, dòng tộc hay thậm chí bất cứ sự trao đi đổi lại nào. Những nhà thơ Troubadour không bao giờ cố gắng quan hệ với người mình yêu. Họ tập trung duy nhất vào thứ mà người nay gọi là sự mê đắm (infatuation) - hoặc dân dã hơn, sự cảm mến (crush) - trong tình yêu.


Rudel đã yêu nữ bá nước mà chưa từng thấy mặt nàng. Cách xa hàng trăm dặm, chàng sáng tác và phổ nhạc rất nhiều bài hát bộc lộ sự nhớ nhung và vui sướng.


Không may thay, chàng mắc bệnh trên đường đi và được khiêng đến Tripoli, nơi nữ bá tước biết tin và tới thăm chàng. Rudel hồi phục chốc lát, và trước khi chết, cuối cùng cũng được toại nguyện, 1 cách rất khuyết tịnh, được nằm trong vòng tay nàng.


Những Troubadour coi tình yêu rất trang trọng, nhưng họ không gắn nó với hôn nhân. Tình yêu lãng mạn là thứ cảm xúc bạn dành cho người mà bạn sẽ không bao giờ làm việc nhà cùng. Và chính điều đó có thể là bí mật của ngọn lửa tình. Tình yêu kiểu này tách rời cuộc sống thường ngày quá nhiều. Rudel có thể tưởng tượng Nữ bá tước Tripoli đáng yêu thế nào - mà chưa giờ phải cãi cọ với nàng về chuyện nên treo tấm thảm chỗ nào cho đúng hay bực tức nếu nàng không muốn thực hiện những kĩ thuật tình ái xấu hổ cho chàng trên giường. Tình yêu của họ có thể mãi mãi thanh khiết.


Những Troubadour cho ta thấy một thời khắc lịch sử khi mà ý niệm về tình yêu không bị gắn chặt với khái niệm chuyển đến ở chung hay sự đan xoắn của 2 cuộc đời về mặt sinh hoạt, kinh tế, hay xã hội (như sử dụng toilet chung, chia tiền hóa đơn, và đi nghỉ lễ với bạn của người yêu mình).


Versailles, Pháp, 14/9/1745




Vào 6 giờ tối, trong một động tác đã được tập luyện và lên kế hoạch nhiều tuần, nàng Jeanne-Antoinette Poisson, người đẹp 23 tuổi từ Paris, trang điểm, thoa phấn và mặc một chiếc đầm đen hở vai, bước vào Cabinet du Conseil, tiếp cận Vua Louis 15, và cúi chào 3 lần.


Cử chỉ đơn giản này đã khiến nàng có vai vế chính thức: Jeanne-Antoinette là vương phi chính của đức vua, và từ giờ cô đi, nàng sẽ được biết đến như là Madame du Pompadour, và sống trong cung điện.


Vào lúc này, đức vua đã cưới vợ được 20 năm, nhưng hôn nhân không đồng nghĩa với sự chung thủy. Người cưới vì lý do quốc gia, và vẫn có bồ. Không ai tức giận cả, đây là một chuyện thường tình. Vua Louis 15 có một vài người tình, bao gồm của Marie-Louise O’Murphy, 14 tuổi, được vẽ trong bức họa bán khỏa thân nổi tiếng bởi François Boucher.